Polonaise aan het Hof - hoe macht zich danst

Verleiding gaat niet via veel geschreeuw, maar via gefluister en dans. Als hofnar mocht ik zien hoe de raadspensionaris-elect deze kunst al beheerst. Hij kent deze rituelen van huis uit: ook hij komt uit het zuiden. Daar weet men dat een Prins zijn macht niet verovert met geschreeuw, maar met maandenlange zittingen waarin ieder gezelschap zijn gehoor krijgt.

Want ook aan het Haagse hof zien we het proces voltrekken dat zo gewoon is in de carnavaleske gebieden van ons Koninkrijk. Na de onthulling van de nieuwe Prins op de Elfde van de Elfde volgen talloze zittingen – week na week, maand na maand. Totdat uiteindelijk, tijdens het hoogfeest van Carnaval, de Prins zijn troon bestijgt. Hij weet dan dat hij de machtstekens met waarde mag dragen. Zijn adjudant verzorgt de rest. Hij wordt bewierookt. De machthebber gebaart en iedereen hopt in het gelid.

De kooplieden en de boeren, de predikanten en de geleerden; allen verschijnen nu aan zijn tafel. Zij vertellen hun grootste wensen en hij stemt toe. Hij wil hen zeker bewillig zijn. Zo dwingt hij hun steun af voor alle moeilijke besluiten die hij straks zal nemen. Ook de nieuwe danspassen worden samen ingestudeerd. Lodewijk wist het al in zijn Ballet de la Nuit – dertien uren lang dansten zijn hovelingen, tot eindelijk bij dageraad Apollo verscheen. Wie de choreografie bepaalt, bepaalt de macht. Hij zet zo de toon voor zijn rituelen tijdens de polonaise. De richting, de koers, het ritme – alles wordt verfijnd ingestudeerd.

Deze optocht lijkt van een afstandje eeuwig te duren. Het hof kent dan ook vele hovelingen die allen van dichtbij de nieuwe prins moeten strelen. Zo maakt hij aan hen bekend hoe zijn humeur zal zijn. Dit is geen nutteloze bezigheidstherapie, want de komende jaren zal iedereen naar zijn voeten dansen. Gewenning aan de nieuwe baas duurt in de polder nu eenmaal enige tijd.

Maar als dan eindelijk het hoogfeest aanbreekt, zal iedereen, gelijk marionetten, precies op tijd en op bevel de hoed afnemen en hem de eer bewijzen. Een nieuwe raadspensionaris betreedt de Trêveszaal, met in zijn gevolg alle adjudanten, ministers en hovelingen aan het Hof. Allen heel gedwee aan de nieuwe nestgeur van de macht gewend.

De toon is gezet. Nu nog even repeteren en instuderen. In polonaise. En nu iedereen gelijk. Draag het nieuwe masker met een grote prinsheerlijke lach.