In het kort:
Het Nederlandse parlement bevindt zich op een keerpunt. Door toenemende maatschappelijke onrust en politieke fragmentatie staan parlementariërs voor een “Narrensprong”: een keuze maken tussen vier nieuwe politieke blokken — rechts, midden, liberaal-links, of onafhankelijk. Geïnspireerd door het Engelse concept “crossing the floor” laat dit dolkomische essay zien hoe een herschikking van fracties stabiliteit kan brengen. Door samenwerking, discipline en focus op leiderschap krijgt Nederland de kans om een bestendige koers te varen en versnippering achter zich te laten.
Of te wel: hoe “Crossing the Floor” een verdeeld Huis weer eendrachtig kan maken
Inleiding
Het Nederlandse parlement staat aan de vooravond van een historische herverdeling. Terwijl de politieke spanningen toenemen en de maatschappelijke onrust groeit, wordt duidelijk dat de huidige fragmentatie onhoudbaar is. De tijd dringt voor parlementariërs om hun positie opnieuw te bepalen.
Om onze voorstellingsvermogen te prikkelen, hier een aanzet op welke wijze nog voor kerst de volksvertegenwoordigers het verdeelde Huis weer eendrachtig kan maken door een keuze te maken tussen vier leiders van nieuwe politieke blokken: zo leveren zij via een “Narrensprong” hun briefje in bij Yesilgöz (rechts), Bontenbal (midden), Jetten/Klaver (liberaal-links), of kiezen zij voor een neutrale stem bij Eerdmans (onafhankelijken). Ondertussen vormt het ultrarechtse blok, bestaande uit de PVV en Forum voor Democratie, een radicale kracht aan de rand van het politieke spectrum.
Dit essay heeft tot doel onze verbeeldingskracht te gebruiken om te zien hoe deze politieke verschuivingen een nieuw parlementair tijdperk kunnen inluiden. In dit tijdperk ontstaan vier duidelijke blokken, elk geleid door een leider van een politieke groep. Hoe parlementariërs, door een symbolisch proces van “crossing the floor” (naar Engels voorbeeld), een nieuwe, bestendige politieke koers kunnen uitzetten, wordt in deze tekst nader onderzocht.
De Druk van Buitenaf: Een Land in Crisis
De roep om herverdeling komt niet alleen van binnenuit het parlement, maar wordt versterkt door druk van buitenaf. Industriëlen en bedrijven uit ondernemend Nederland luiden, samen met zorgwerkers, onderwijzers, welzijnsmedewerkers en volkshuisvesters, binnenkort de alarmbel: het parlement moet zich opnieuw schikken. Het land bevindt zich immers steeds meer in een staat van crisis. Van de economische druk op de energiemarkt tot de instorting van sociale vangnetten: alles wijst op een onhoudbare situatie. Het lijkt erop dat het slechts een kwestie van tijd is voordat het adagium van het Rampjaar 1672 opnieuw van toepassing wordt: “Het volk was radeloos, de regering redeloos, en het land reddeloos.”
De oproep is dan ook duidelijk: binnen het parlement en haar structuren moet samenwerking voor het algemeen welzijn* centraal komen te staan. Van havenbaronnen tot bankiers, van ziekenhuisbestuurders tot theaterdirecteuren – iedereen in bestuurlijk Nederland ziet dat oude politieke structuren niet meer werken. Tijdens een informele bijeenkomst in het legendarische Hotel Hof van Holland komen zij daarom samen om de basis te leggen voor een politieke herschikking. Op een bierviltje worden enkele nieuwe politieke groepen geschetst. De aanwezigen zijn het er over eens: met vier grote blokken, elk met een eigen leider en koers, zal het parlement voor ons land weer een bestendige koers kunnen uitzetten. Aan de individuele parlementariërs de keuze om zich aan te sluiten bij een van deze blokken.
De Nieuwe Verdeling: Vier Politieke Groepen
De oude fracties – na de herverdeling beschouwd als een caucus met gezamenlijke idealen en ambities – worden herverdeeld over vier grote groepen. De leden van het parlement moeten om de Narrensprong in gang te zetten vóór kerst hun keuze maken door hun “briefje” in te leveren bij de gewenste leider van hun nieuwe groep. De geschatte zetelverdeling per blok is als volgt:
- Ultra-rechts (PVV en Forum voor Democratie) De PVV, onder leiding van Geert Wilders, vormt samen met Forum voor Democratie een radicaal rechts blok. Met in totaal 40 zetels heeft dit blok een duidelijke nationalistische en populistische agenda. Hoewel het geen deelneemt aan de nieuwe machtsverdeling, blijft het een krachtige stem aan de rechterkant van het spectrum. Geschat aantal zetels: 40
- Rechts (Yesilgöz) Onder leiding van Dilan Yesilgöz vormen de VVD en enkele kleinere partijen het rechtse blok. Dit blok heeft een sterk economisch-liberaal profiel en is gericht op veiligheid, economische groei en een overheid als nachtwaker. Geschat aantal zetels: 35
- Midden (Bontenbal) Het centrum, geleid door Henri Bontenbal (CDA), bestaat uit een deel van BBB, NSC en christelijke partijen zoals de ChristenUnie en SGP. Dit blok richt zich op stabiliteit, sociaal-conservatieve / christendemocratische waarden en pragmatische oplossingen voor maatschappelijke problemen. Geschat aantal zetels: 27
- Liberaal-links (Jetten/Klaver) Aan de linkerkant van het politieke spectrum vormen Jesse Klaver en Rob Jetten samen het progressieve blok. GroenLinks-PvdA, D66 en Volt smelten samen tot een krachtig liberaal-links blok dat zich richt op duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en Europese samenwerking. Geschat aantal zetels: 36
- Onafhankelijken (Eerdmans) Voor parlementariërs die zich niet willen binden aan de grote blokken, bestaat een neutrale optie onder leiding van Chief Whip Joost Eerdmans (JA21). Deze groep, die symbool staat voor politieke onafhankelijkheid en politiek pragmatisme, biedt een thuis aan degenen die zich niet aan de strikte regels van een groep willen onderwerpen. Geschat aantal zetels: onbekend
De Nieuwe Parlementaire Realiteit: Expertise en Samenwerking
Drie van de vijf blokken kunnen samen een nieuwe meerderheid vormen dat met een geschat aantal van 98 zetels (35 voor rechts, 27 voor het midden en 36 voor liberaal-links), de grondslag zijn voor effectieve regering, die tot opdracht krijgt om een grand strategy voor Nederland uit te werken. Het proces van de Narrensprong in het Nederlandse parlement (naar analogie van het engelse “crossing the floor”, waarbij parlementariërs overstappen naar een ander blok) zorgt begin 2025 dan ook voor een duidelijke herverdeling van politieke macht waar eendracht centraal komt te staan. Immers: “A house divided against itself cannot stand”**
Binnen elke groep spelen de whips een belangrijke rol in het coördineren van de samenhang tussen de beleidsthema’s. Individuele parlementariërs leggen zich toe om het volk te representeren, groepen bij elkaar te brengen of wetsvoorstellen te verbeteren. Ook kunnen zij de rol van controleur beter vervullen door jaarverslagen en begrotingshoofdstukken goed te bestuderen. De politieke leiders van de groep worden tot slot bijgestaan door ‘Chief whips’ die binnen de Politieke Groep (samen met de caucusleiders) de verantwoordelijkheid dragen dat er eenduidig wordt gestemd. Op die manier worden de grote lijnen voor het regeringsbeleid altijd door het parlement gesteund.
De Rol van de Onafhankelijken en de Hofnar
Niet iedereen past binnen deze nieuwe strakke structuur. Voor de onafhankelijken onder leiding van Eerdmans is er een plaats buiten de meerderheid, waar zij hun stem kunnen laten horen zonder vast te zitten aan de strikte lijnen van de grotere groepen. Met hun inzichten en kritische geluid kunnen zij de rol pakken van ’tenth man’ (of wel het blue team)***
Voor hen die op dit moment buiten de orde vallen, blijft er de metaforische hofnar, die hen vermaakt met wijn, bier en bitterballen. Deze groep is politiek irrelevant geworden, maar zorgt voor het broodnodige vermaak in een parlement dat zijn verantwoordelijkheid neemt om het land door de crises te leiden.
Conclusie: Crossing the Floor als Nieuwe Politieke Orde
Het proces van de Narrensprong (de Nederlandse variant van “crossing the floor”) markeert een nieuw tijdperk voor het parlement. Onder druk van maatschappelijke en economische veranderingen zijn vier grote blokken ontstaan. Een regering kan daarna gevormd worden uit Rechts, Midden en Liberaal-Links. Van deze nieuwe meerderheid van ongeveer 98 zetels wordt stabiliteit verwacht en een duidelijke koers.
Politiek wordt na de groepsvorming een samenspel waarin mensen worden vertegenwoordigd, expertise wordt gebundeld en verantwoordelijkheid wordt gedragen. Elke zetel telt, en parlementariërs worden uitgedaagd hun rol als volksvertegenwoordiger serieus te nemen binnen een groter geheel. Dit nieuwe tijdperk, gestoeld op samenwerking en duidelijke lijnen, belooft een koers te bieden die het land de stabiliteit kan geven die het zo hard nodig zal hebben, terwijl de wereld zich voorbereidt op toenemende stormen en uitdagingen.
* het algemeen welzijn (bonum commune) moet niet worden verward worden met het algemeen belang
** “A house divided against itself cannot stand” – Toespraak van Lincoln, waar hij refereert aan Mattheus 12:25: https://en.wikipedia.org/wiki/Lincoln%27s_House_Divided_Speech
*** meer over het belang van de kritische geest en de ’tenth man rule’: https://ruudhelmink.nl/de-kritische-geest/ en https://themindcollection.com/the-tenth-man-rule-devils-advocacy/
